Assertieve Communicatie: De Basis Begrijpen
Ontdek wat assertiviteit echt betekent en hoe het verschilt van agressiviteit of passiviteit in communicatie.
Wat is assertieve communicatie eigenlijk?
Assertiviteit wordt vaak misunderstaan. Het’s niet agressief zijn. Het’s ook niet voorzichtig je woorden kiezen om iedereen tevreden te houden. Assertieve communicatie is iets heel anders — het’s het vermogen om je gedachten, gevoelens en behoeften duidelijk uit te drukken, terwijl je respect toont voor anderen.
In Nederland waar we directheid waarderen, kun je denken dat assertiviteit natuurlijk komt. Maar dat klopt niet helemaal. Veel mensen worstelen nog steeds met het vinden van dat juiste evenwicht tussen eerlijk zijn en empathisch blijven. Ze zeggen ja wanneer ze nee willen zeggen, of ze formuleren hun mening op zo’n voorzichtige manier dat hun boodschap verloren gaat.
De drie communicatiestijlen
Er zijn drie hoofdmanieren waarop mensen communiceren. Het’s belangrijk om ze van elkaar te onderscheiden.
Passieve communicatie
Je houdt je mening voor jezelf. Je gaat akkoord met wat anderen zeggen, zelfs als je het niet echt eens bent. Je vermijdt confrontatie. Dit voelt veilig op het moment, maar bouwt frustratie op.
Agressieve communicatie
Je duwt je mening door zonder rekening te houden met anderen. Je spreekt luid, bent kritisch, en gebruikt blaming-taal. Dit voelt machtig maar beschadigt relaties. Mensen trekken zich terug of worden zelf agressief.
Assertieve communicatie
Je zegt wat je denkt, duidelijk en rechttoe rechtaan. Je luistert ook naar anderen. Je respecteert jezelf en hun. Dit bouwt echte verbindingen op en lost problemen echt op.
Hoe herken je assertieve communicatie?
Assertieve mensen hebben bepaalde herkenbare eigenschappen. Ze zeggen wat ze bedoelen zonder af te dwalen. Ze gebruiken “ik” in plaats van “jij” — “Ik voel me ongemakkelijk met dit voorstel” in plaats van “Jij bent altijd onredelijk.”
Rustige toon
Ze spreken met normale volume en tempo. Niet schreeuwen. Niet fluisteren.
Oogcontact
Ze kijken naar je. Niet starend, maar oprecht. Dit toont zelfvertrouwen.
Lichaamstaal
Zij staan rechtop. Ontspannen schouders. Niet ineeengekrompen of defensief.
Duidelijke woorden
Geen vragen wanneer je iets wilt zeggen. “Ik heb hierop bezwaar” niet “Zou je dit misschien anders kunnen doen?”
Hoe begin je met assertieve communicatie?
Dit leren kost oefening. Je kunt niet morgen ineens volledig assertief zijn als je jarenlang passief bent geweest. Maar je kunt vandaag beginnen met kleine stappen.
Herken je patroon
Merk op wanneer je passief bent. Wanneer zeg je ja terwijl je nee wilt zeggen? Waar onderdruk je jezelf?
Oefen met kleine dingen
Begin niet met grote gesprekken. Zeg nee tegen iets kleins. Geef een mening over wat je wilt eten. Bouw vertrouwen op.
Gebruik “ik” statements
“Ik voel me niet goed bij deze keuze” is sterker dan “Dit is dom.” Je claimt je gevoel zonder aan te vallen.
Luister echt
Assertiviteit is geen monoloog. Je hoort ook wat de ander zegt. Dit is wat het verschilt van agressie.
“Assertiviteit is niet onaardig. Het’s de meest respectvolle manier om te communiceren omdat je beide partijen serieus neemt — jezelf en de ander.”
— Communicatie onderzoek, Nederlands Instituut voor Psychologie
De basis is alles
Assertieve communicatie begint met begrijpen wat het werkelijk is. Het’s niet agressief, niet onaardig, niet egoïstisch. Het’s duidelijk, respectvol en echt. En ja, het kost moeite om te leren. Maar het verandert je relaties, je werk en hoe je jezelf voelt.
De volgende keer dat je jezelf voelt krimpen — wanneer je iets wilt zeggen maar niet durft — herinner jezelf: assertiviteit is niet slecht. Het’s gezond. Het’s nodig. Begin klein, oefen regelmatig, en je zult zien dat het steeds natuurlijker voelt.
Klaar om dieper in te gaan?
Ontdek praktische technieken om assertieve communicatie in je dagelijks leven toe te passen.
Lees meer
Informatie Disclaimer
Dit artikel biedt algemene informatie over assertieve communicatie en is bedoeld voor educatieve doeleinden. Het is geen vervanging voor professioneel advies van een therapeut, coach of counselor. Iedereen’s situatie is uniek, en wat voor de ene persoon werkt, werkt misschien niet voor een ander. Als je worstelt met communicatie in specifieke relaties of situaties, raden we aan om met een gekwalificeerde professional te spreken die je persoonlijke omstandigheden kan beoordelen.